Çarşambalı Ali Haydar Efendi
Çarşambalı Ali Haydar Efendi, Batum’un Ahıska kazasında 1288/1870 senesinde doğmuştur. Babası Şerif Efendi’dir. İlk tahsilini memleketinde tamamlamıştır. Bundan sonra Erzurum’a gitmiş Bakırcı medresesine devam etmiştir. Daha sonra ise İstanbul’a giderek Fatih Camii’ndeki derslere devam etmiştir.
Orada tahsilini tamamlayarak Bâyezid dersiamlarından Çarşambalı Hoca Ahmed Hamdi Efendi’den 1319/1901 yılında icazet almıştır. Fatih camiinde derslere devam ederken, aynı zamanda kadı yetiştiren Medrese-i Kudat’a da giderek oradan diploma almıştır.
Uzun yıllar Fatih Camiinde talebe okutmuştur. 1338/1919 yılında, Bandırmada medfun, şeyhi Mevlana Ali Rıza el-Bezzaz’ın yerine geçmiştir. Bir süre Kelâmî Dergâhında kalmıştır. Şu sözleri, Esad Efendi (k.s.)’ye olan yakın ülfetinin bir ifadesidir: “Hayatta iki kişiye gönlümü açtım ve hiç incinmedim, biri Esad Efendi (k.s.), diğeri ise Alvarlı Mehmet Efe.”
1 Ağustos 1960 yılında, Çarşamba’da âyetler okuyarak, çevresindekilere nasihatler ederek âhirete irtihal etmiştir. Cenazesi üç kere yıkanmıştır. Önce, müderris ve Beşiktaş Müftüsü Fuad Efendi, sonra Eminönü Müftüsü Ali Yekta Efendi yıkamışlardır. Daha sonra İsmailağa Camii İmam-Hatibi Mahmud Efendi tarafından yıkanmıştır. Cenaze namazını ise vasiyeti üzerine Sâmi Efendi kıldırmıştır.
Ali Haydar Efendi, Sâmi Efendi için, bütün müridanının huzurunda: Oğlum Sâmi Efendi, bunlar beni fuzûlî yere meşgul ediyorlar. Bari benden sonra sen bunlara bir şeyler yapıver. Müridanına da dönerek: “Sakın benden sonra başkasını denemeyin, Sâmi Efendi’ye teslim olacaksınız” diye şifâhen vasiyette bulunmuştur. Cenazesinin kaldırılması hususunda ise, “cenazemi Sâmi Efendi kaldırsın, hizmetimi o yapsın” buyurmuşlardır. Hatta 1950’lerde haccın yasak olduğu zamanlarda, Sâmi Efendi dönmemek üzere Şam’a hicret ettiklerinde, teessürle: “Bizim defin işini kim yapacak” derlermiş. Fakat Sâmi Efendi Şam’da 9 ay kalıp geri dönmüştür. Ve cenazesini de vasiyet üzere Sâmi Efendi kaldırmıştır.
